تبلیغات
آموزش زبان عربی - سیره ی پیامبر اکرم (ص) رفتار با کودک

سیره ی پیامبر اکرم (ص) رفتار با کودک

 

نوشته شده توسط:معصومه شجری

مقدمه

 

کودک چون در آینده اجتماع نقش (اعم از مثبت یا منفی) خواهد داشت، پس باید او را فردی راستگو؛ متعهد؛ وظیفه شناس و ... پرورش داد؛ زیرا، از چنین هنگامی رستگاری طفل یا به زانو در آمدنش در میدان زندگی پی ریزی می شود و از آنجایی که از دیدگاه، اخلاق زیر بنای فعالیتهای آدمی است، لذا تمامی ادیان توحیدی برای اخلاق نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای قائل شده اند. تا جایی که خداوند متعال در سوره قلم آیه 4 خطاب به  پیامبرش  فرمود:«اِنَّکَ لَعَلی خُلُقُ عظیم» (همانا تو بر خلق و خوی بزرگوارانه ای)

همچنین خداوند متعال در سوره آل عمران آیه 159 خطاب به  پیامبرش  فرمود:«فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لا نفضّوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاور هم فی الامر.» (به موجب لطف و رحمت الهی، تو بر ایشان نرم دل شدی که اگر تندخوی و سخت دل بودی از پیرامونت پراکنده می گشتند، پس از آنان در گذر و بر ایشان آمرزش بخواه و در کارها با آنان مشورت کن.)

و خود پیامبر اکرم (ص) فرمود:«انی بعت لأتمم مکارم اخلاق»( بدرستی که من برانگیخته شدم، تا کرامتهای اخلاقی را کامل نمایم.)1

 

اخلاق اسلامی علاج بیماریهای روحی بشر است، کودک در این سنین آماده پذیرش مسائل اخلاقی است؛ زیرا، کودک خود جهان را از دیدگاه زیبایی، صفا، و پاکی می بیند و مطالب اخلاقی را چون با فطرت پاک و دست نخورده اش سازگار است، به آسانی می پذیرد.

 

رشد راستگویی در کودک از راه وفای به قول و وعده خود:

 

در حدیث شریفی از پیامبر بزگوار اسلام نقل شده است:«دوست بدارید کودکان را و بر آنهارحم آورید؛ زمانی که وعده ای به آنان دادید به آن وفا کنید. آنها جز شما روزی دهنده ای برای خود نمی بینند.»2

علتش روشن است؛ وقتی خود به وعده ای که می دهید عمل کنیم کودک را متعهد پرورش می دهیم و از او انسانی راستگو و دور از خیانت و دورویی می سازیم.

پیامبر اکرم (ص) فرمود:«کودکان خود را دوست بدارید ونسبت به آنها مهر بورزید و به وعده ای که به آنها داده اید وفا نمائید، خداوند بر هیچ چیزی خشم نمی گیرد آنچنان که به خاطر زنان و کودکان خشم می گیرد.»3

 

نام نیکو:

کودکانی که به خاطر اسم نامناسب یا نام خانوادگی بد، مورد استهزاء و تمسخر سایر اطفال قرار می گیرند روحیه خود را از دست می دهند و همواره افسرده و ملولند،و ازبازیهای  دسته جمعی با کودکان هراس دارند و از معاشرت می ترسند، دچار عقده و حقارت می گردند، و در سر صف و کلاسها طوری می ایستند و می نشینند که مورد جلب توجه مدیر یا ناظم یا معلم قرار نگیرند، که مبادا نام آنها را در جمع صدا بزند، از این رو پیامبر اکرم (ص) می فرماید:«از حقوق فرزندان برعهده والدین این است که نام خوبی برای او تعیین کنند و به نیکی ادبش نمایند.»

پشوایان اسلام از شنیدن کنیه های بد ناراحت می شدند و به آنها تذکر می دادند رسول اکرم (ص) برای اینکه افراد از حقارت و عقده ناشی از نامهای بد رهایی پیدا کنند، آنها را تغییر می داد. از حضرت صادق (ع) نقل شده است که رسول اکرم (ص) نامهای زشت و زننده اشخاص و بلاد را تغییر می داد.4

عمر دختری داشت که نام او «عاصیه» (گناهکار) بود؛ رسول اکرم (ص) آن را به «جمیله» (زیبا) تغییر داد.

اولیای اسلام برای اینکه پیروان آنها نام نیکو برای فرزندان خود انتخاب نمایند و هم اینکه نام اولیای گرامی به فراموشی سپرده نشود، به پیروان خود توصیه کرده اند که فرزندان خود را به اسامی پشوایان الهی نام گذاری کنند. پیامبر اکرم (ص) می فرماید:«کسی که چهار فرزند بیاورد و یکی از آنها را به اسم من نامگذاری نکند به من جفا کرده است.»5

خداوند متعال در سورهحجرات آیه 11 می فرماید:«و لا تنابزو بالالقاب» (شما مردم با ایمان ، مواظب باشید که به اسامی بد، و لقبهای زشت همدیگر را نخوانید.)

احترام به کودک  اثر مثبت و سازنده ای درآینده اش خواهد داشت.

اگر ما به کودکان خود احترام بگذاریم آنان نیز به ما و دیگران احترام خواهند گذاشت. ولی اگر به آنها احترام نگذاریم، همواره تحقیرشان کنیم نتیجه ی عمل ما ایجاد حس حقارت و حس خود کم بینی و کشتن استعدادهای خدا دادی می باشد.

پیامبر اکرم (ص) می فرماید:«از ما نیست کسی که به کودکان خردسال رحم نکرده و احترام بزرگترها را نگه ندارد»6

در حدیث شریفی از پیامبر بزگوار اسلام نقل شده است:«به فرزندان خود احترام کنید و با آداب و روشهای پسندیده با آنها معاشرت نمائید.»

و نیز فرموده است:«وقتی نام فرزندانتان را می برید، او را گرامی می دارید و جای نشستن را برای او توسعه دهید، و نسبت به او رو ترش نکنید.»

احترام یکی از بزرگترین عوامل جلب محبت و اطاعت است، و توهین به شخصیت مردم یکی از مهم ترین وسائل  بر انگیختن دشمنی و مخالفت است.

رعایت عدالت بین کودکان

عدم رعایت عدالت میان کودکان نقش منفی و تخریبی بر روحیه کودک به جای می گذارد؛ زیرا، اگر در میان بچه های خانواده، والدین یکی را بیشتر از دیگران نوازش کنند، این عمل خشم و کینه برادران و خواهران نش را برخواهد انگیخت، و باعث تفرقه و اختلاف بین کودکان، بدبینی بچه های دیگر خانواده به پدر و مادر خواهد شد.

در روایات شریف اسلامی به رعایت از جانب والدین در خانواده، حتّی در بوسیدن و نوازش کردن بسیار تاکید شده است. نقل کرده اند هنگامی که رسول خدا، مردی را دید که دو کودک را بر زانوان خویش نشانده و فقط یکی را می بوسید فرمود:« چرا تساوی را بین این دو کودک رعایت نکردی؟»7

و در حدیث دیگری پیامبر(ص) فرمود:«بین فرزندان خویش عدالت را رعایت کنید، هم چنان که دوست دارید عدالت در حق شما نیز اجرا گردد.» 8

و در حدیث دیگری پیامبر(ص) فرمود:«هر مؤدّب و مربی که متعهد تربیت سه کودک از این امت(ملت اسلام) شود، اگر آنها را بطور مساوی و برابر تعلیم نکند، یعنی فقیر آنها با غنی و غنی آنها را با فقیر، در ردیف هم نبیند در روز قیامت با خائنان محشور خواهد شد.»9

نمونه ی از مهربانی پیامبر

رحم و مهربانی و ترحم امری است که همیشه در اسلام مطرح است. شاید این داستان را شنیده اید که مردی از اشراف جاهلیت خدمت رسول اکرم (ص) آمد و دید که ایشان یکی از فرزندانشان را روی زانو خود نشانده اند و او را می بوسند و می بویند و به او محبت می کنند. رو کرد به پیامبر(ص) و گفت: من ده بچه دارم و هنوز در عمرم هیچ کدامشان را یک بار هم نبوسیده ام، رسول اکرم (ص) ناراحت شد و فرمود:«کسی که ترحم نکند، به او ترحم نخواهد شد.»10

محبت نیاز اساسی و طبیعی انسان بالاخص کودکان است. یکی از دلایلی که آدمی را از تنهایی گریزان و در جمع سرخوش می سازد، این است که در تنهایی محبت جایی ندارد و تمایلات آدمی در آن برآورده و ارضا نمی شود.

در تعالیم اسلامی برای رشد شخصیت انسان مربیان را امر به محبت و مهربانی نسبت به کودکان می نمایند.

از امام صادق(ع) روایت شده است که مردی از انصار، از رسول اکرم (ص) سوال کرد: به چه کسی احسان نمایم؟

 

رسول اکرم (ص) فرمود:«به پدر و مادر خود» عرض کرد:آن دو در گذشته اند، فرمود:« به فرزند احسان نما» و همچنین فرمود:« خداوند به انسان به خاطر شدت محبتش به فرزند، ترحم می نماید.»11 یکی از مظاهر این نیاز روحی، علاقه شدید کودکان به بوسیدن و در آغوش گرفتن آنهاست.

 

رسول اکرم (ص) فرمود:«فرزندان خود را زیاد ببوسید. زیرا هر بوسه، برای شما مقام و مرتبتی در بهشت، فراهم می شود که فاصله میان هر مقام، پانصد سال است.»12

مردی حضور پیغمبر اسلام رسید، عرض کرد: من هرگز در کودکی را نبوسیدم، رسول اکرم (ص) فرمود:«این شخص مردی است که از نظر ما اهل آتش و عذاب جهنم است.13»و همچنین فرمود:« اگر کسی فرزند خود را ببوسد، خداوند حسنه ای را برای او می نویسد،و اگر او را خوشحال نماید خداوند او را در روز قیامت مسرور می سازد، و اگر قرآن را بدو تعلیم دهد در روز رستاخیز، حله ای از نور بدو می پوشاند که از پرتو آن، گونه های اهل بهشت می درخشد.»14

سلام دادن به کودکان

یکی از طرق احترام به شخصیت مردم سلام گفتن است. اگر کودک به بزرگ ترها سلام کرد، لازم است به گرمی پاسخ داده شود، تا با این عمل شخصیت او مورد اعتنا و احترام قرارگیرد. پیشوای گرامی اسلام در راه تکریم اطفال از حد جواب سلام کودک، قدم را فراتر گذارده و با مقام  شامخی که در جامعه داشت به کودکان سلام می کرد، و بدین وسیله به شخصیت آنها احترام می نمود.

«انس بن مالک می گوید:رسول اکرم با چند کودک خرد سال برخورد نمود، با آنها سلام کرد و طعامشان داد.»15

از صفات پسندیده پیغمبر اسلام این بود که به تمام مردم اعم از خردسالان و بزگسالان سلام می کرد.

امام صادق(ع) از رسول اکرم(ص) نقل کرده است که می فرمود:« پنج چیز است که تا لحظه مرگ آنها را ترک نمی کنم، یکی سلام گفتن به کودکان است. در انجام این اعمال مراقبت دارم تا بعد از من  بصورت سنتی بین مسلمین بماند و معمول شود.»

سلام به کودک دو اثر روانی دارد: برای سلام کننده باعث تقویت خوی پسندیده تواضع و فروتنی است، و برای کودک وسیله احیا شخصیت و ایجاد استقلال است.

ادب کودک

ادب کودک که در زندگی اش نقش مهمی را بازی می کند؛زیرا، باعث می شود که در برابر دیگران گستاخ نباشد، لذا، اسلام با در نظر گرفتن جسم ضعیف و روحیه ظریف و حساس تنبیه متناسب با او را معین کرده است.

رسول اکرم (ص) در مورد منع زدن های بی رحمانه فرمود:« خدا رحمت کند کسی را که  فرزندش را بر کار نیک یاری دهد.» پرسیدم: چگونه پدر بر کا نیک یاری اش بخشد؟ پیامبر(ص) در جواب فرمود:« در کارهایی که در حد توانایی کودک است از وی پذیرفته و از کارهای دشوار چشم پوشید، وظایف سنگین را بر او تحمیل نکند.»

برای جلوگیری از انجام کار زشت کودک گاه باید قاطعانه عمل کرد و گاه باید تنبیه کرد ولی نه به آن اندازه که موجب کبود شدن چهره یا بدن او بشود. امام رضا(ع) فرمود:« مزن او را، از جدایی بگیر، و بی اعتنایی کن، اما این بی اعتنایی را طولانی مکن.»16

 

همبازی شدن با کودک

یکی دیگر از طرق پرورش شخصیت در کودکان، شرکت بزرگسالان در بازی آنهاست که رسول اکرم«ص» فرمود:« آن کس که کودکی نزد اوست باید در پرورش وی، رفتاری مناسب با حال کودک را در پیش گیرد.»17

بازی اولیاء و مربیان با کودک ، مایه مسرّت و شادمانی اوست و در اسلام شاد کردن کودک عبادت شمرده شده است. پیامبر اکرم(ص) فرمود:« کسی که دختر خود را شادمان کند همچون کسی است که بنده ای را از فرزندان اسمعیل ذبیح آزاد کرده باشد، و آنکس که پسر خود را مسرور و دیده  او را روشن سازد، مانند کسی است که دیده اش از خوف خداوند گریسته باشد.»18

نمونه ای از سیره پیامبر اکرم اکتفا می کنیم: روزی رسول گرامی اسلام جهت اقامه نماز عصر عازم مسجد شدند. در سر راه مسجد، کودکان مهاجرین و انصار مشغول بازی بودند. آنان با مشاهده پیامبر(ص) دست از بازی کشیدند و دوان دوان به سویش رو آوردند. هر یک از کودکان از سرو کول آن حضرت بالا می رفتند و در همان حال می گفتند: «کن جملی» (شتر من باش) کودکان می دانستند که نواده های رسول خدا(ص)،حسن و حسین(ع) نیز همیشه این بازی را با آن حضرت دارند.»

 رسول اکرم (ص) در کمال خوشرویی و تواضع به خواسته آنها تن داده بود و با مهر و محبت و رأفت پدرانه، خواهش آنها را برآورده می کرد.

از طرفی یاران پیغمبر(ص) در مسجد انتظار می کشیدند تا نماز عصر را به امامت ایشان برگزار کنند بلال حبشی یار با وفای رسول خدا(ص) به خاطر تأخیر ایشان رو به خانه  پیغمبر(ص) آورد. همین که در سر راه، پیغمبر(ص) را به این وضع با کودکان مشاهده کرد خواست تا از این کار ممانعت به عمل آورد و رسول گرامی را از دست کودکان برهاند، اما پیغمبر(ص) او را از این کار باز داشت و در همان حال فرمود:« برای من تنگ شدن وقت نماز از دلتنگی اطفال یارانم، خوشایندتر است.»

رسول اکرم (ص) از بلال خواستند که به خانه ایشان برود و چیزی بیاورد که بوسیله آن بچه ها را راضی کند. تا از وجود آن حضرت دست بردارند. بلال پس از بلال جستجوی زیاد در خانه رسول اکرم(ص) تعداد هشت عدد گردو پیدا کرد و به خدمت رسول اکرم(ص) آورد. پیامبر(ص) در حالیکه لبخند، حالت نورانی خاصی به چهره مبارک شان بخشیده بود، خطاب به کودکان فرمود:«آیا شتربان را به این گردوها می فروشید؟» کودکان هلهله شادی براه انداختند و گردوها را گرفته، دست از رسول گرامی (ص) برداشتند.»19

پیشوای گرامی اسلام در حضور مردم با بچه ها چنین رفتار می کند تا علاوه بر انجام وظیفه، مردم را متوجه اهمیت شاد کردن فرزندان و بازی با آنان نماید.

کارهای اطفال در موقع بازی و همچنین سخنانی که می گویند حاکی از طرز فکر و روحیه ، و نشان دهنده درجه و شخصیت آنان است. بزرگسالان می توانند در ضمن بازی با کودکان به درجه هوش و مراتب لیاقت معنوی آنها پی ببرند.

بازی یکی از چیزهایی است که شکل پذیری شخصیت کودک نقش مؤثری دارد.که از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است: « فرزندان خویش را شنا، تیر اندازی، و اسب سواری بیاموزید.»20

و همچنین از امام صادق(ع) نقل شده است که فرموده:« بگذار پسرت تا هفت سالگی بازی کند.»21

علت این تاکیدها این است که کودک ذاتاً میل به بازی دارد و نمی توان او را از این میل طبیعی محروم کرد،

زیرا بازی دارای فوائد فراوانی است. از جمله باعث رشد فکری کودک، مظهر قدرت نمایی او، وسعت افق فکرش می گردد که موجب شکل گرفتن یک شخصیت مستقل می شود.

 

 

 

منابع و مأخذ:

1-     محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. نگرش برتربیت اسلامی. تهران. چاپ آیارئی. آذر1363. ص32.

2-     محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص 43

3-     محسن شکوهی یکتا، تعلیم و تربیت اسلامی (مبانی روشها) دوره کاردانی تربیت معلم.درس مشترک کلیه رشته ها کد 1000. تهران. شرکت چاپ و نشر ایران 1372.ص119.

4-     محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص137.

5-     محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص137.

6-     محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص 34

7-     محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص 35

8-     محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص 43

9-     محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص121.

10- مرتضی مطهری، انسان کامل. انتشارات صدرا. چاپ سی و ششم. اردیبهشت1385. ص 259.

11- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص119.

12- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص119.

13- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص119.

14- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص129.

15- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص134.

16- محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص40.

17- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص129.

18- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص129.

19- محسن شکوهی یکتا. همان منبع.ص129.

20- محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص38.

21- محمد توفیق المقداد،ترجمه حسین سیدی. همان منبع. ص38.

 



buy generic cialis
جمعه شانزدهم آذر 1397 03:25 ب.ظ

Useful facts. Cheers!
where cheapest cialis cialis bula cialis cuantos mg hay tadalafil 20mg dosagem ideal cialis cialis daily trusted tabled cialis softabs where to buy cialis in ontario canadian cialis american pharmacy cialis
Cialis generic
پنجشنبه پانزدهم آذر 1397 08:23 ب.ظ

Really tons of terrific facts!
cheap cialis where do you buy cialis cialis baratos compran uk cialis purchasing how to purchase cialis on line look here cialis order on line when will generic cialis be available prescription doctor cialis cialis generika costo in farmacia cialis
buy cialis germany
پنجشنبه پانزدهم آذر 1397 12:50 ق.ظ

Beneficial stuff. With thanks.
cialis prezzo in linea basso cialis reviews generic low dose cialis cialis farmacias guadalajara cialis 5 mg scheda tecnica walgreens price for cialis buy cialis prix cialis once a da cialis daily dose generic prix cialis once a da
Cialis online
چهارشنبه چهاردهم آذر 1397 08:44 ق.ظ

Seriously tons of beneficial material.
cialis pas cher paris cialis australian price cialis efficacit cialis 20 mg cost acquisto online cialis enter site very cheap cialis cialis preise schweiz cialis lilly tadalafi cialis professional yohimbe generic cialis pro
Cialis pills
سه شنبه سیزدهم آذر 1397 09:10 ب.ظ

Wow quite a lot of superb data.
acheter du cialis a geneve cialis pills boards 200 cialis coupon achat cialis en itali low dose cialis blood pressure safe site to buy cialis online generic cialis with dapoxetine buying cialis in colombia cialis daily dose generic buy cialis online nz
buy cialis online cheap
سه شنبه سیزدهم آذر 1397 10:20 ق.ظ

Fine write ups. With thanks!
cialis for daily use canadian cialis tadalafil tablets how much does a cialis cost buy cialis cheap 10 mg tesco price cialis cialis patent expiration cialis in sconto rezeptfrei cialis apotheke opinioni cialis generico
buy cialis pills
دوشنبه دوازدهم آذر 1397 10:34 ب.ظ

Kudos, I value this.
cialis para que sirve cialis 20mg preis cf order cialis from india chinese cialis 50 mg are there generic cialis generic cialis review uk order generic cialis online preis cialis 20mg schweiz free cialis order cialis from india
Buy generic cialis
دوشنبه دوازدهم آذر 1397 09:49 ق.ظ

Amazing loads of beneficial knowledge.
buy cheap cialis in uk cialis prezzo al pubblico cialis savings card cialis savings card cialis et insomni recommended site cialis kanada canada discount drugs cialis cialis taglich link for you cialis price cialis generic availability
Buy generic cialis
یکشنبه یازدهم آذر 1397 10:02 ب.ظ

Perfectly voiced genuinely. !
cialis australia org achat cialis en europe order a sample of cialis tarif cialis france we use it cialis online store get cheap cialis precios de cialis generico cialis daily cialis daily effetti del cialis
buy tadalafil pills
یکشنبه یازدهم آذر 1397 09:10 ق.ظ

Reliable information. Appreciate it.
cialis dosage recommendations precios de cialis generico purchasing cialis on the internet 5 mg cialis pharmacie en ligne precios de cialis generico precios de cialis generico how to purchase cialis on line prix de cialis american pharmacy cialis usa cialis online
buy cialis with no prescription
شنبه دهم آذر 1397 10:12 ب.ظ

You definitely made the point.
viagra vs cialis discount cialis generic low dose cialis generico cialis mexico 5 mg cialis coupon printable are there generic cialis cialis cuantos mg hay deutschland cialis online cialis qualitat buy online cialis 5mg
buy cialis online best price
شنبه دهم آذر 1397 08:56 ق.ظ

Cheers! I appreciate this.
cialis great britain generic low dose cialis cialis lowest price buy cialis online cheapest tadalafil 5mg cialis 05 cialis rezeptfrei sterreich cialis australian price trusted tabled cialis softabs tadalafil generic
Cialis generic
جمعه نهم آذر 1397 09:41 ب.ظ

Cheers! An abundance of material!

venta cialis en espaa cialis pills in singapore cialis prices cialis alternative rx cialis para comprar generic cialis review uk cialis online only now cialis for sale in us generic cialis at walmart tadalafil 5mg
buy tadalafil
جمعه نهم آذر 1397 09:45 ق.ظ

Terrific data, Regards.
cialis generico lilly generic cialis at the pharmacy tadalafil generic prix cialis once a da costo in farmacia cialis chinese cialis 50 mg buy cialis can i take cialis and ecstasy cialis prices how does cialis work
buy cialis online no prescription
پنجشنبه هشتم آذر 1397 10:44 ب.ظ

Regards, I value it!
generic cialis pro cialis 10 doctissimo cialis 5 mg effetti collateral cialis without a doctor's prescription cialis side effects acquisto online cialis dose size of cialis buy cialis sample pack warnings for cialis bulk cialis
Cialis prices
پنجشنبه هشتم آذر 1397 11:17 ق.ظ

Regards. Good information!
tesco price cialis cialis diario compra cialis 05 cialis efficacit 200 cialis coupon venta de cialis canada cialis rckenschmerzen buy cialis sample pack we like it cialis price generico cialis mexico
Cialis prices
چهارشنبه هفتم آذر 1397 10:37 ب.ظ

Kudos, Ample stuff!

cialis efficacit cialis canada where do you buy cialis cialis efficacit cialis dosage achat cialis en europe cialis great britain cialis daily new zealand prices on cialis 10 mg enter site 20 mg cialis cost
Generic cialis
چهارشنبه هفتم آذر 1397 10:40 ق.ظ

Tips certainly utilized.!
cialis 5mg purchase once a day cialis cialis farmacias guadalajara recommended site cialis kanada buying brand cialis online cialis prices in england prix cialis once a da cialis online nederland cialis pills in singapore cialis tadalafil online
Cialis 20 mg
دوشنبه نهم مهر 1397 04:27 ب.ظ

You actually revealed this wonderfully!
cialis et insomni no prescription cialis cheap venta de cialis canada how does cialis work buy cialis cheap 10 mg cialis pills price each cialis daily cialis for sale cialis online napol non 5 mg cialis generici
canadian prescriptions online
یکشنبه یکم مهر 1397 02:43 ب.ظ

Seriously a good deal of amazing knowledge.
global pharmacy canada canadian pharmacies trusted pharmacy canada pharmacy onesource drugs for sale in canada cialis from canada Canadian Pharmacy USA canadian drugs pharmacy canada 24 canadian rx world pharmacy
http://viagraessale.com/
چهارشنبه بیست و هشتم شهریور 1397 10:18 ق.ظ

Position effectively regarded!.
tadalafilo deutschland cialis online cialis kaufen bankberweisung we choice free trial of cialis cialis with 2 days delivery cialis canada cialis pills boards acheter cialis kamagra cialis 20 mg cost cialis generico en mexico
http://cialisonla.com/
دوشنبه دوازدهم شهریور 1397 03:16 ب.ظ

Info effectively regarded..
cialis generico milano cialis pills in singapore look here cialis order on line prezzo cialis a buon mercato cialis reviews dose size of cialis cialis prezzo di mercato cialis cost cialis pills price each tarif cialis france
cialisiv.com
یکشنبه یازدهم شهریور 1397 10:23 ب.ظ

Awesome info. Thanks a lot!
calis we choice cialis pfizer india how do cialis pills work usa cialis online cialis y deporte cialis mit grapefruitsaft cialis per paypa cialis vs viagra we recommend cialis best buy dose size of cialis
buy viagra jelly
سه شنبه بیست و سوم مرداد 1397 09:36 ق.ظ

Amazing all kinds of awesome material.
buy viagra mexico online viagra blue pill order viagra uk age to buy viagra viagra pills cheap viagra online pharmacy can you buy viagra in stores buy herbal viagra online viagra buy viagra pharmacy online viagra
http://babecolate.com/buy-200-mg-cialis-in-the-usa-no-rx-needed.html
سه شنبه بیست و سوم مرداد 1397 01:08 ق.ظ

Many thanks! Ample data.

cialis kaufen wo cilas achat cialis en itali side effects of cialis viagra cialis levitra chinese cialis 50 mg generic cialis cialis prezzo al pubblico precios de cialis generico acheter du cialis a geneve
Buy generic cialis
دوشنبه هفتم خرداد 1397 04:06 ب.ظ

Cheers. Ample material.

cialis online deutschland cialis lowest price cialis professional yohimbe click now cialis from canada cialis y deporte sublingual cialis online get cheap cialis we use it cialis online store get cheap cialis cialis generisches kanada
choc
دوشنبه دهم اردیبهشت 1397 08:03 ب.ظ
Hi, I do think this is a great site. I stumbledupon it
;) I'm going to return once again since i have book marked it.
Money and freedom is the greatest way to change, may you be rich
and continue to guide other people.
Viagra generic
پنجشنبه ششم اردیبهشت 1397 03:44 ق.ظ

You have made your point pretty effectively..
buy viagra plus buy viagra tablets getting viagra uk viagra online prescription how to buy viagra buy viagra online uk next day delivery buy viagra online safely cheap generic viagra uk sildenafil and viagra buy real viagra
Cialis prices
جمعه سوم فروردین 1397 06:24 ق.ظ

Very well voiced certainly! !
discount cialis 200 cialis coupon cialis 5mg cialis generique 5 mg bulk cialis cialis generico in farmacia cialis 5 mg funziona canadian drugs generic cialis cipla cialis online generic cialis review uk
assassins creed identity cheats
شنبه پنجم اسفند 1396 08:36 ق.ظ
هیا من برای اولین بار اینجا هستم من در این هیئت مدیره و
من آن را واقعا مفید پیدا کردم و به من کمک زیادی کرد.
امیدوارم چیزی به شما بدهم و به دیگران کمک کنم، به من کمک کرد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30